هر کجای ایران را که بگردید میتوانید هنرمندی زنان و مردانی را ببینید که با جان و دل نمونههایی از بهترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را تولید میکند.
تنوع این صنایع دستی آنقدر بالاست که نمیتوان همه آنها را بهطور کامل معرفی کرد و لذا ناچاریم از هر استان کشور نمونههایی را نام ببریم که بهعنوان محبوبترین صنایع دستی کشور شناخته میشوند.
اگر زیاد اهل سفر کردن هستید، قطعاً بهترین نمونههای صنایع دستی را دیده و خریداری کردهاید. این نمونهها همچون آینهای از خوشیها و لذتهای سفری هستند که رفتهاید و لحاظ خوب سفر را به یاد شما خواهند آورد.
صنایع دستی اصفهان
اصفهان یکی از متنوعترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را دارد که وقتی نام آنها برده میشود بسیاری از ما به یاد نمونههای اصیل و تاریخی آن میافتیم. در ادامه از مهمترین صنایع دستی اصفهان خواهیم گفت
هر کجای ایران را که بگردید میتوانید هنرمندی زنان و مردانی را ببینید که با جان و دل نمونههایی از بهترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را تولید میکند.
تنوع این صنایع دستی آنقدر بالاست که نمیتوان همه آنها را بهطور کامل معرفی کرد و لذا ناچاریم از هر استان کشور نمونههایی را نام ببریم که بهعنوان محبوبترین صنایع دستی کشور شناخته میشوند.
اگر زیاد اهل سفر کردن هستید، قطعاً بهترین نمونههای صنایع دستی را دیده و خریداری کردهاید. این نمونهها همچون آینهای از خوشیها و لذتهای سفری هستند که رفتهاید و لحاظ خوب سفر را به یاد شما خواهند آورد.
صنایع دستی اصفهان
اصفهان یکی از متنوعترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را دارد که وقتی نام آنها برده میشود بسیاری از ما به یاد نمونههای اصیل و تاریخی آن میافتیم. در ادامه از مهمترین صنایع دستی اصفهان خواهیم گفت
خاتم کاری
خاتم کاری یکی دیگر از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است که قدمتی دیرینه دارند. در مورد اولین مبتکر ساخت ظروف خاتمکاری شده بین هنرمندان این حوزه روایتهای مختلفی وجود داد؛ اما هیجکدام از این روایتها به درستی زمان ساخت اولین خاتم را مشخص نمیکنند.
برخی از این روایتها خاستگاه خاتم کاری را شیراز میدانند و علت آن نیز پیدا شدن قدیمیترین آثار خاتمکاری در این شهر است که منبر مسجد عتیق شیراز با قدمت بیش از ۱۰۰۰ سال است.
در هنر خاتم از ترکیبی از چندضلعیهای بسیار منظم و باریک برای شکلگیری دستهای از میلهها به شکلها و اضلاع مختلف استفاده میشود.
در این هنر از مواد اولیه گوناگون شامل انواع استخوان (استخوان و عاج فیل، استخوان اسب و استخوان شتر)، مفتولهای فلزی شامل برنج و نقره و آلومینیوم و صدف و در رنگهای مختلف برای شکلگرفتن چندضلعیهایی زیبا استفاده میشود. دسته چند ضلعیها با ظرافت بریده شده و در نهایت نیز کنار هم قرار میگیرند تا سطح شی مورد نظر با خاتم پوشیده شود.
منبت کاری
منبت کاری یکی از هنرهای اصیل اصفهانی است که در شهرهای دیگر نیز دیده میشود. در این هنر روی چوب حکاکی و کندهکاری انجام میشود. اسناد و مدارک موجود نشان میدهند که سابقه این هنر به بیش از ۱۵۰۰ سال پیش باز میگردد.
یکی از قدیمیترین آثار منبتکاری شده موجود یک لنگه در چوبی است که روی آن نقوش زیبایی شکل گرفته است.
منبتکاری مانند خاتم کاری در دوره صفویه بسیار پیشرفت میکند و به یکی از هنرهای طراز اول اصفهان تبدیل میشود.
یکی از مواردی که در منبت کاری از اهمیت ویژهای برخوردار است، گرههای طبیعی روی چوب هستند که بر زیبایی کار اضافه میکنند.
ابزار اصلی برای منبت کاری بهعنوان یکی از هنرهای دستی ایران، مغار است که در انواع شکلهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
قلمکاری
قلمکاری یا چیت سازی یکی از پرطرفدارترین انواع صنایع دستی ایران است که در آن با مهرهای ساخته دست، نقوش زیبایی روی پارچه شکل میگیرد. سفرههای قلمکار اصفهان بسیار مشهور هستند و در بسیاری از شهرهای دیگر نیز تولید و به فروش میرسند.
قلمکاری واژهای فارسی است و در معنی لغوی به مفهوم کاری یا هنری است که با قلم انجام میشود. هنر قلمکاری در دوره شاه عباس یعنی در قرن ۱۱ قمری و به علت علاقه زیاد درباریان به این هنر به حد کمال رسید.
یکی از پرطرفدارترین انواع قلمکاری که در این دوره انجام میشد قلمکاری اکلیل یا زر بود. در این دوره بیشتر لباسهای زنانه و مردانه از پارچههای قلمکاری شده تهیه میشد.
در هنر قلمکاری، استاد قلمکار با استفاده از مهری چوبی که خود روی آن با وسایل مختلف طرحی زیبا ایجاد کرده در جوهری مخصوص قرار داده و سپس روی پارچه میفشارد تا تصویر روی مهر، روی پارچه شکل گیرد. اغلب مهرهایی که در این هنر استفاده میشوند بسیار قدیمی هستند و گاهی از پدر به پسر رسیدهاند.
فیروزه کوبی
فیروزه کوبی یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است که بیشتر در استان اصفهان اجرا میشود. در این هنر قطعات کوچکی از سنگ فیروزه به صورت موزاییکهایی ظریف روی ظروفی از جنس مس، برنج، نقره، ورشویی یا برنزی کار میشود.
زمانی که فیروزهها روی سطح قرار گرفتند میان آنها را با نوعی لاک تیره پر میکنند و در نهایت نیز سطح کار پرداخت میشود.
هر چقدر ظرف فیروزه کوبی شده پُرکارتر و منظمتر باشد و بین فیروزهها فاصله کمتری وجود داشته باشد ارزش هنری و ارزش مادی ظرف بیشتر خواهد بود.
این هنر زیبا به دستان هنرمند نعمتالله لایق معروف به نعمتالله خان در مشهد انجام شد و سپس به اصفهان آورده شد و قدمتی بین ۶۰ تا ۷۰ سال دارد.
قلم زنی
قلم زنی از جمله پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است که علاوهبر اصفهان در شهرهای دیگر نیز اجرا میشود. قلمزنی شامل ایجاد نقوشی مختلف روی اشیای فلزی مانند مس، نقره، برنج و طلا با استفاده از قلمهای فلزی و چکش است.
در هنر قلم زنی استادکار با استفاده از قلمهای مخصوصی روی ظروفی میکوبد که پشت آنها با قیر پوشیده شده است.
برای ایجاد نقوش از طرحهایی استفاده میشود که روی کاغذ کشیده شده و سپس به ظرف منتقل میشود. یکی از اصلیترین دلایل پر کردن پشت ظروف با قیر یا گچ، کاهش صدای کوبش قلم روی ظرف است، از طرفی وجود این مواد باعث انعطاف ظرف شده و از سوراخ شدن آن نیز جلوگیری میکند.
قلم زنی یکی از زیباترین صنایع دستی ایران است که علاوهبر ظروف مختلف روی صفحات مسطح نیز انجام شده و میتواند بهعنوان تابلوهای زیبا نیز استفاده شود.
صنایع دستی شیراز
شیراز یکی از استانهایی است که صنایع دستی متنوعی دارد و بسیاری از آنها در شهرهای دیگر کشور نیز طراحی و تولید میشوند. از جمله پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در شیراز میتوان به موارد زیر اشاره کرد.+
معرق کاری
معرق کاری در اصل به هنر برش چوب و مواد مختلف به اشکال مشخص و ساخت قطعات مسطح مانند تابلو، قفسه، میز و … گفته میشود.
در این هنر از مواد اولیه مختلفی برای شکلگیری طرحی خاص استفاده میشود که از آن جمله میتوان به صدف، انواع چوب، فلزات، استخوان، کانی و مواد دیگر اشاره کرد.
سابقه هنر معرق به دوره سلجوقی و قرن ششم هجری برمیگردد و در ابتدا روی سطح میز، در و بوفه بکار میرفت اما به مرور زمان نقشهای اسلیمی که با چوبهای مختلف شکل میگرفتند بیشتر شد و این هنر به اوج خود رسید.
در هنر معرق کاری ابتدا طرح مورد نظر روی یک سطح کشیده شده و سپس به بخشهای مختلف تبدیل میشود.
از مهمترین مراحل کار معرق تفکیک اجزا، دورگیری، انتقال نقشه به روی تخته سهلایه، برش قطعات از روی مواد مختلف مانند چوب و فلز و استخوان با استفاده از اره مویی و سپس انتقال آن به صفحه اصلی است. قطعات مانند تکههایی از یک پازل در کنار هم قرار میگیرند تا طرح اصلی شکل بگیرد.
کپو بافی
حصیربافی یکی از قدیمیترین صنایع دستی دزفول است و شاهد این ادعا، نمونههای بهدست آمده در بینالنهرین و مناطق جنوبی است که منشأ نه فقط نساجی بلکه سفالگری نیز بوده است. مدارک موجود نشاندهنده این است که نخستین زیراندازهای بشری از جنس نی و گیاهان باتلاقی تهیه شده است. امروزه در هر کجای کشور که دسترسی به برگ درخت خرما، ساقه گندم و برنج، و نی باتلاقی و ترکه امکانپذیر باشد میتوان نشانههایی از بافت سبد و حصیر یافت.
رایجترین نوع حصیربافی خوزستان که بهعنوان حصیر شاخص خوزستان معروف است، "کپو" نام دارد. کپو نام محلی حصیربافی است. این محصول خاص استان خوزستان است که با پیچیدن برگ خرما به دور نیهای مردابی به شکل فتیلهای بافته میشود و دارای قابلیتهای فرمدهی زیاد است و بههمین علت تنوع در فرمهای کپو زیاد است.
کپو چیست ؟
"کپو در لغت دزفولی به سر یا کله و اصطلاحا به هر شیء کروی، گرد یا چمپاتمه زده گفته میشود و در تعریف، به مصنوعات حصیری که از برگ خرما یا "کرتک" به شکل ظروف دردار کروی بافته میشود، اطلاق میگردد."
كرتك (KERTAK) نوعی گیاه خودرو است كه در حاشیه نهرها، رودخانهها و دشتها در مناطق باتلاقی و گرمسیری به وفور یافت میشود. کرتک علف هرزی است که دارای ساقه بلندی همچون گندم است و ساقه آن لاغر و کشیده و مثل نی دارای بند بند است. این گیاه در کنار جویبارها رشد میکند و دارای استحکام کششی به مراتب بیشتری نسبت به ساقه گندم یا جو است. کرتک ظاهراً خوراک هیچ حیوانی نیست و دچار آفت هم نمیشود و این خود نقطه قوتی برای محصول است. کرتک در دزفول میروید و هزینهای هم برای تولیدکنندگان ندارد و میتوانند آن را در همان محل زندگی خود تهیه کنند.
جوک کاری
هنر جوک کاری در روش کار به خاتم شباهت بسیاری داشته اما یکی از مهمترین تفاوتهای آن این است که در جوک کاری مانند خاتم تنها در روکاری به کار نمیرود و گاهی بهعنوان یک شیء مستقل نیز ساخته میشود.
جوک کاری در واقع ایجاد نقوشی هندسی با استفاده از چند رنگ چوب است که آنها را در کنار هم قرار داده و سطح مقطعی کوچک به شکل مثلث، مستطیل یا لوزی شکل میگیرد. جوک کاری در اصل به معنای قطعهقطعه کردن و جوکوب کردن چوب است.
در هنر جوک کاری بهعنوان یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران از مواد اولیه مختلفی مانند چوب درختان نارنج، عناب، گردو و چنار استفاده میشود. از این هنر در پوشاندن دور جعبهها، قابهای عکس، تزئین مبلمانهای فاخر و بسیاری موارد دیگر استفاده خواهد شد.
کاشی هفت رنگ
یکی از مهمترین صنایع دستی شیراز، کاشی هفت رنگ است که قدمت آن به دوران معماری اسلامی برمیگردد. در کاشی هفت رنگ شیراز، ابتدا کاشیهای اعابدار سفید در کنار هم چیده شده و سپس نقشهای مختلفی روی آنها طراحی و رنگآمیزی میشود.
با رنگآمیزی و طراحی روی هر کاشی، مجدد روی آن لعاب خورده و سپس در کوره قرار میگیرد تا رنگها تثبت شوند.
در کاشی هفت رنگ شیراز از رنگهای سیاه، سفید، قرمز، حنایی، زرد، فیروزهای و لاجوردی استفاده میشود. این کاشیها بیشتر برای اماکن متبرکه بکار میروند و مهمترین ویژگی آنها، ترکیبات خاص لعاب و کیفیت بالای کاشی است.
استفاده از نقوش مختلف مانند نقش گل و مرغ باعث شده تا این کاشیها در طرح و رنگ بسیار متمایز بوده و به یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایرانن تبدیل شوند
شیشه گری
شیشه گری یکی از هنرهای قدیمی است که در شهرهای مختلفی از جمله شیراز رواج دارد. شیشهگری در اصل هنر شکل دادن به شیشه است و در آن ابتدا مواد اولیه لازم برای شکلگیری شیشه با درجه بالا حرارت داده شده و سپس با ابزار بهخصوصی در آن دمیده میشود تا شکل مطلوب را به خود بگیرد.
از هنر شیشه گری برای تهیه اشیای کاربردی و تزئینی مانند گلدان، بطری و گلابپاش و غیره استفاده شده و گاهی هنرمندان شیشهگر از آن برای ساخت میوهها و حیوانات شیشهای استفاده میکنند. این روزها تعداد کسانی که در شیراز این هنر را زنده نگه داشتهاند بسیار کم شده است و بیم آن میرود کمتر جوانی برای این رشته اقدام کند.
صنایع دستی تبریز
تبریز یکی از استانهای پرطرفدار کشور در حوزه انواع صنایع دستی مختلف است. یکی از مهمترین صنایع دستی این استان، فرشهای دستبافت هستند که مختص تبریز بوده و حتی به خارج از کشور نیز صادر میشوند. در ادامه به بررسی برخی دیگر از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در تبریز میپردازیم.
سفالگری (خاک سفید)
مدارک تاریخی نشان میدهند که در منطقه زنوز و کوزه کنان استان تبریز سفالگری به صورت گستردهای رواج داشته است. سفالی که در منطقه کوزه کنان تهیه میشود از خاک رس قرمز رنگ بوده اما سفال زنوز از نوعی خاک سفید تهیه میشود و یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در استان تبریز است.
یکی از معادن خاک سفید در روستای زنوز شهرستان مرند آذربایجان شرقی قرار گرفته و دارای ترکیبات کالوئن است. در دامنه کوه آق داغ به این معادن میتوانید دسترسی داشته باشید و به همین دلیل نیز در این منطقه سفالگری با خاک سفید انجام میشود.
جالب است بدانید که تمامی مراحل ساخت سفالهای این منطقه به صورت دستی بوده و محصولات نیز شامل کاسه، فنجان، قوری، نعلبکی، لیوان، پارچ آب و قندان است. پوشش لعابی که در سفالگری این منطقه استفاده میشود از نوع بیرنگ و یا فیروزهای است و نوع فیروزهای آن از شهرت بسیار زیادی برخوردار است.
سوزن دوزی
سوزن دوزی که به آن ابریشم دوزی نیز گفته میشودد یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در شهر ممقان است که در ۴۲ کیلومتری از شهر تبریز واقع شده است. در این هنر که بیشتر توسط دختران و زنان خانهدار انجام میشود از نخ ابریشم روی پارچههای دبیت مشکی یا متقال استفاده میشود.
از این هنر در گذشته بیشتر برای تزئین نوعی کلاه محلی استفاده میشد اما در حال حاضر این هنر علاوهبر لباس و کلاه برای تهیه کفش و کمربند، کیف و جلیقه و حتی رومیزی نیز کاربرد دارد.
طرحهایی که در هنر سوزن دوزی تبریز استفاده میشود در اصل بازتابی از فرهنگ و هنر در این منطقه بوده و ایدههای سوزندوزی همگی از گل و بوته و نقشهای طبیعت گرفته میشود.
هر کجای ایران را که بگردید میتوانید هنرمندی زنان و مردانی را ببینید که با جان و دل نمونههایی از بهترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را تولید میکند.
تنوع این صنایع دستی آنقدر بالاست که نمیتوان همه آنها را بهطور کامل معرفی کرد و لذا ناچاریم از هر استان کشور نمونههایی را نام ببریم که بهعنوان محبوبترین صنایع دستی کشور شناخته میشوند.
اگر زیاد اهل سفر کردن هستید، قطعاً بهترین نمونههای صنایع دستی را دیده و خریداری کردهاید. این نمونهها همچون آینهای از خوشیها و لذتهای سفری هستند که رفتهاید و لحاظ خوب سفر را به یاد شما خواهند آورد.
صنایع دستی اصفهان
اصفهان یکی از متنوعترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را دارد که وقتی نام آنها برده میشود بسیاری از ما به یاد نمونههای اصیل و تاریخی آن میافتیم. در ادامه از مهمترین صنایع دستی اصفهان خواهیم گفت
هر کجای ایران را که بگردید میتوانید هنرمندی زنان و مردانی را ببینید که با جان و دل نمونههایی از بهترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را تولید میکند.
تنوع این صنایع دستی آنقدر بالاست که نمیتوان همه آنها را بهطور کامل معرفی کرد و لذا ناچاریم از هر استان کشور نمونههایی را نام ببریم که بهعنوان محبوبترین صنایع دستی کشور شناخته میشوند.
اگر زیاد اهل سفر کردن هستید، قطعاً بهترین نمونههای صنایع دستی را دیده و خریداری کردهاید. این نمونهها همچون آینهای از خوشیها و لذتهای سفری هستند که رفتهاید و لحاظ خوب سفر را به یاد شما خواهند آورد.
صنایع دستی اصفهان
اصفهان یکی از متنوعترین و پرطرفدارترین صنایع دستی ایران را دارد که وقتی نام آنها برده میشود بسیاری از ما به یاد نمونههای اصیل و تاریخی آن میافتیم. در ادامه از مهمترین صنایع دستی اصفهان خواهیم گفت
خاتم کاری
خاتم کاری یکی دیگر از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است که قدمتی دیرینه دارند. در مورد اولین مبتکر ساخت ظروف خاتمکاری شده بین هنرمندان این حوزه روایتهای مختلفی وجود داد؛ اما هیجکدام از این روایتها به درستی زمان ساخت اولین خاتم را مشخص نمیکنند.
برخی از این روایتها خاستگاه خاتم کاری را شیراز میدانند و علت آن نیز پیدا شدن قدیمیترین آثار خاتمکاری در این شهر است که منبر مسجد عتیق شیراز با قدمت بیش از ۱۰۰۰ سال است.
در هنر خاتم از ترکیبی از چندضلعیهای بسیار منظم و باریک برای شکلگیری دستهای از میلهها به شکلها و اضلاع مختلف استفاده میشود.
در این هنر از مواد اولیه گوناگون شامل انواع استخوان (استخوان و عاج فیل، استخوان اسب و استخوان شتر)، مفتولهای فلزی شامل برنج و نقره و آلومینیوم و صدف و در رنگهای مختلف برای شکلگرفتن چندضلعیهایی زیبا استفاده میشود. دسته چند ضلعیها با ظرافت بریده شده و در نهایت نیز کنار هم قرار میگیرند تا سطح شی مورد نظر با خاتم پوشیده شود.
منبت کاری
منبت کاری یکی از هنرهای اصیل اصفهانی است که در شهرهای دیگر نیز دیده میشود. در این هنر روی چوب حکاکی و کندهکاری انجام میشود. اسناد و مدارک موجود نشان میدهند که سابقه این هنر به بیش از ۱۵۰۰ سال پیش باز میگردد.
یکی از قدیمیترین آثار منبتکاری شده موجود یک لنگه در چوبی است که روی آن نقوش زیبایی شکل گرفته است.
منبتکاری مانند خاتم کاری در دوره صفویه بسیار پیشرفت میکند و به یکی از هنرهای طراز اول اصفهان تبدیل میشود.
یکی از مواردی که در منبت کاری از اهمیت ویژهای برخوردار است، گرههای طبیعی روی چوب هستند که بر زیبایی کار اضافه میکنند.
ابزار اصلی برای منبت کاری بهعنوان یکی از هنرهای دستی ایران، مغار است که در انواع شکلهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
قلمکاری
قلمکاری یا چیت سازی یکی از پرطرفدارترین انواع صنایع دستی ایران است که در آن با مهرهای ساخته دست، نقوش زیبایی روی پارچه شکل میگیرد. سفرههای قلمکار اصفهان بسیار مشهور هستند و در بسیاری از شهرهای دیگر نیز تولید و به فروش میرسند.
قلمکاری واژهای فارسی است و در معنی لغوی به مفهوم کاری یا هنری است که با قلم انجام میشود. هنر قلمکاری در دوره شاه عباس یعنی در قرن ۱۱ قمری و به علت علاقه زیاد درباریان به این هنر به حد کمال رسید.
یکی از پرطرفدارترین انواع قلمکاری که در این دوره انجام میشد قلمکاری اکلیل یا زر بود. در این دوره بیشتر لباسهای زنانه و مردانه از پارچههای قلمکاری شده تهیه میشد.
در هنر قلمکاری، استاد قلمکار با استفاده از مهری چوبی که خود روی آن با وسایل مختلف طرحی زیبا ایجاد کرده در جوهری مخصوص قرار داده و سپس روی پارچه میفشارد تا تصویر روی مهر، روی پارچه شکل گیرد. اغلب مهرهایی که در این هنر استفاده میشوند بسیار قدیمی هستند و گاهی از پدر به پسر رسیدهاند.
فیروزه کوبی
فیروزه کوبی یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است که بیشتر در استان اصفهان اجرا میشود. در این هنر قطعات کوچکی از سنگ فیروزه به صورت موزاییکهایی ظریف روی ظروفی از جنس مس، برنج، نقره، ورشویی یا برنزی کار میشود.
زمانی که فیروزهها روی سطح قرار گرفتند میان آنها را با نوعی لاک تیره پر میکنند و در نهایت نیز سطح کار پرداخت میشود.
هر چقدر ظرف فیروزه کوبی شده پُرکارتر و منظمتر باشد و بین فیروزهها فاصله کمتری وجود داشته باشد ارزش هنری و ارزش مادی ظرف بیشتر خواهد بود.
این هنر زیبا به دستان هنرمند نعمتالله لایق معروف به نعمتالله خان در مشهد انجام شد و سپس به اصفهان آورده شد و قدمتی بین ۶۰ تا ۷۰ سال دارد.
قلم زنی
قلم زنی از جمله پرطرفدارترین صنایع دستی ایران است که علاوهبر اصفهان در شهرهای دیگر نیز اجرا میشود. قلمزنی شامل ایجاد نقوشی مختلف روی اشیای فلزی مانند مس، نقره، برنج و طلا با استفاده از قلمهای فلزی و چکش است.
در هنر قلم زنی استادکار با استفاده از قلمهای مخصوصی روی ظروفی میکوبد که پشت آنها با قیر پوشیده شده است.
برای ایجاد نقوش از طرحهایی استفاده میشود که روی کاغذ کشیده شده و سپس به ظرف منتقل میشود. یکی از اصلیترین دلایل پر کردن پشت ظروف با قیر یا گچ، کاهش صدای کوبش قلم روی ظرف است، از طرفی وجود این مواد باعث انعطاف ظرف شده و از سوراخ شدن آن نیز جلوگیری میکند.
قلم زنی یکی از زیباترین صنایع دستی ایران است که علاوهبر ظروف مختلف روی صفحات مسطح نیز انجام شده و میتواند بهعنوان تابلوهای زیبا نیز استفاده شود.
صنایع دستی شیراز
شیراز یکی از استانهایی است که صنایع دستی متنوعی دارد و بسیاری از آنها در شهرهای دیگر کشور نیز طراحی و تولید میشوند. از جمله پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در شیراز میتوان به موارد زیر اشاره کرد.+
معرق کاری
معرق کاری در اصل به هنر برش چوب و مواد مختلف به اشکال مشخص و ساخت قطعات مسطح مانند تابلو، قفسه، میز و … گفته میشود.
در این هنر از مواد اولیه مختلفی برای شکلگیری طرحی خاص استفاده میشود که از آن جمله میتوان به صدف، انواع چوب، فلزات، استخوان، کانی و مواد دیگر اشاره کرد.
سابقه هنر معرق به دوره سلجوقی و قرن ششم هجری برمیگردد و در ابتدا روی سطح میز، در و بوفه بکار میرفت اما به مرور زمان نقشهای اسلیمی که با چوبهای مختلف شکل میگرفتند بیشتر شد و این هنر به اوج خود رسید.
در هنر معرق کاری ابتدا طرح مورد نظر روی یک سطح کشیده شده و سپس به بخشهای مختلف تبدیل میشود.
از مهمترین مراحل کار معرق تفکیک اجزا، دورگیری، انتقال نقشه به روی تخته سهلایه، برش قطعات از روی مواد مختلف مانند چوب و فلز و استخوان با استفاده از اره مویی و سپس انتقال آن به صفحه اصلی است. قطعات مانند تکههایی از یک پازل در کنار هم قرار میگیرند تا طرح اصلی شکل بگیرد.
کپو بافی
حصیربافی یکی از قدیمیترین صنایع دستی دزفول است و شاهد این ادعا، نمونههای بهدست آمده در بینالنهرین و مناطق جنوبی است که منشأ نه فقط نساجی بلکه سفالگری نیز بوده است. مدارک موجود نشاندهنده این است که نخستین زیراندازهای بشری از جنس نی و گیاهان باتلاقی تهیه شده است. امروزه در هر کجای کشور که دسترسی به برگ درخت خرما، ساقه گندم و برنج، و نی باتلاقی و ترکه امکانپذیر باشد میتوان نشانههایی از بافت سبد و حصیر یافت.
رایجترین نوع حصیربافی خوزستان که بهعنوان حصیر شاخص خوزستان معروف است، "کپو" نام دارد. کپو نام محلی حصیربافی است. این محصول خاص استان خوزستان است که با پیچیدن برگ خرما به دور نیهای مردابی به شکل فتیلهای بافته میشود و دارای قابلیتهای فرمدهی زیاد است و بههمین علت تنوع در فرمهای کپو زیاد است.
کپو چیست ؟
"کپو در لغت دزفولی به سر یا کله و اصطلاحا به هر شیء کروی، گرد یا چمپاتمه زده گفته میشود و در تعریف، به مصنوعات حصیری که از برگ خرما یا "کرتک" به شکل ظروف دردار کروی بافته میشود، اطلاق میگردد."
كرتك (KERTAK) نوعی گیاه خودرو است كه در حاشیه نهرها، رودخانهها و دشتها در مناطق باتلاقی و گرمسیری به وفور یافت میشود. کرتک علف هرزی است که دارای ساقه بلندی همچون گندم است و ساقه آن لاغر و کشیده و مثل نی دارای بند بند است. این گیاه در کنار جویبارها رشد میکند و دارای استحکام کششی به مراتب بیشتری نسبت به ساقه گندم یا جو است. کرتک ظاهراً خوراک هیچ حیوانی نیست و دچار آفت هم نمیشود و این خود نقطه قوتی برای محصول است. کرتک در دزفول میروید و هزینهای هم برای تولیدکنندگان ندارد و میتوانند آن را در همان محل زندگی خود تهیه کنند.
جوک کاری
هنر جوک کاری در روش کار به خاتم شباهت بسیاری داشته اما یکی از مهمترین تفاوتهای آن این است که در جوک کاری مانند خاتم تنها در روکاری به کار نمیرود و گاهی بهعنوان یک شیء مستقل نیز ساخته میشود.
جوک کاری در واقع ایجاد نقوشی هندسی با استفاده از چند رنگ چوب است که آنها را در کنار هم قرار داده و سطح مقطعی کوچک به شکل مثلث، مستطیل یا لوزی شکل میگیرد. جوک کاری در اصل به معنای قطعهقطعه کردن و جوکوب کردن چوب است.
در هنر جوک کاری بهعنوان یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران از مواد اولیه مختلفی مانند چوب درختان نارنج، عناب، گردو و چنار استفاده میشود. از این هنر در پوشاندن دور جعبهها، قابهای عکس، تزئین مبلمانهای فاخر و بسیاری موارد دیگر استفاده خواهد شد.
کاشی هفت رنگ
یکی از مهمترین صنایع دستی شیراز، کاشی هفت رنگ است که قدمت آن به دوران معماری اسلامی برمیگردد. در کاشی هفت رنگ شیراز، ابتدا کاشیهای اعابدار سفید در کنار هم چیده شده و سپس نقشهای مختلفی روی آنها طراحی و رنگآمیزی میشود.
با رنگآمیزی و طراحی روی هر کاشی، مجدد روی آن لعاب خورده و سپس در کوره قرار میگیرد تا رنگها تثبت شوند.
در کاشی هفت رنگ شیراز از رنگهای سیاه، سفید، قرمز، حنایی، زرد، فیروزهای و لاجوردی استفاده میشود. این کاشیها بیشتر برای اماکن متبرکه بکار میروند و مهمترین ویژگی آنها، ترکیبات خاص لعاب و کیفیت بالای کاشی است.
استفاده از نقوش مختلف مانند نقش گل و مرغ باعث شده تا این کاشیها در طرح و رنگ بسیار متمایز بوده و به یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایرانن تبدیل شوند
شیشه گری
شیشه گری یکی از هنرهای قدیمی است که در شهرهای مختلفی از جمله شیراز رواج دارد. شیشهگری در اصل هنر شکل دادن به شیشه است و در آن ابتدا مواد اولیه لازم برای شکلگیری شیشه با درجه بالا حرارت داده شده و سپس با ابزار بهخصوصی در آن دمیده میشود تا شکل مطلوب را به خود بگیرد.
از هنر شیشه گری برای تهیه اشیای کاربردی و تزئینی مانند گلدان، بطری و گلابپاش و غیره استفاده شده و گاهی هنرمندان شیشهگر از آن برای ساخت میوهها و حیوانات شیشهای استفاده میکنند. این روزها تعداد کسانی که در شیراز این هنر را زنده نگه داشتهاند بسیار کم شده است و بیم آن میرود کمتر جوانی برای این رشته اقدام کند.
صنایع دستی تبریز
تبریز یکی از استانهای پرطرفدار کشور در حوزه انواع صنایع دستی مختلف است. یکی از مهمترین صنایع دستی این استان، فرشهای دستبافت هستند که مختص تبریز بوده و حتی به خارج از کشور نیز صادر میشوند. در ادامه به بررسی برخی دیگر از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در تبریز میپردازیم.
سفالگری (خاک سفید)
مدارک تاریخی نشان میدهند که در منطقه زنوز و کوزه کنان استان تبریز سفالگری به صورت گستردهای رواج داشته است. سفالی که در منطقه کوزه کنان تهیه میشود از خاک رس قرمز رنگ بوده اما سفال زنوز از نوعی خاک سفید تهیه میشود و یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در استان تبریز است.
یکی از معادن خاک سفید در روستای زنوز شهرستان مرند آذربایجان شرقی قرار گرفته و دارای ترکیبات کالوئن است. در دامنه کوه آق داغ به این معادن میتوانید دسترسی داشته باشید و به همین دلیل نیز در این منطقه سفالگری با خاک سفید انجام میشود.
جالب است بدانید که تمامی مراحل ساخت سفالهای این منطقه به صورت دستی بوده و محصولات نیز شامل کاسه، فنجان، قوری، نعلبکی، لیوان، پارچ آب و قندان است. پوشش لعابی که در سفالگری این منطقه استفاده میشود از نوع بیرنگ و یا فیروزهای است و نوع فیروزهای آن از شهرت بسیار زیادی برخوردار است.
سوزن دوزی
سوزن دوزی که به آن ابریشم دوزی نیز گفته میشودد یکی از پرطرفدارترین صنایع دستی ایران در شهر ممقان است که در ۴۲ کیلومتری از شهر تبریز واقع شده است. در این هنر که بیشتر توسط دختران و زنان خانهدار انجام میشود از نخ ابریشم روی پارچههای دبیت مشکی یا متقال استفاده میشود.
از این هنر در گذشته بیشتر برای تزئین نوعی کلاه محلی استفاده میشد اما در حال حاضر این هنر علاوهبر لباس و کلاه برای تهیه کفش و کمربند، کیف و جلیقه و حتی رومیزی نیز کاربرد دارد.
طرحهایی که در هنر سوزن دوزی تبریز استفاده میشود در اصل بازتابی از فرهنگ و هنر در این منطقه بوده و ایدههای سوزندوزی همگی از گل و بوته و نقشهای طبیعت گرفته میشود.
سوغات و صنایع دستی بلوچستان